ks.prof. Józef Archutowski

Ks. Józef Archutowski


Ks. Józef Archutowski urodził się l listopada 1879 roku w Karolinie koło Pułtuska. [W naszej parafii - leżącej w gminie Serock - do dziś noszącej nazwę Zegrze - mimo tego, że zarządzeniem rosyj­skiego okupanta kościół parafialny został przeniesiony w latach 1895-1899 z Zegrza do Woli Kiełpińskiej].

W 1898 roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Warszawie. W 1901 roku przerwał studia i z polecenia władzy duchownej zapisał się do Akademii Duchownej w Petersburgu, którą skończył stopniem magistra teologii nadanym na podstawie pracy Doctrina Veteris Testamenti de sapientia.

Po święceniach kapłańskich otrzymanych w 1904 r. z rąk abpa mohy­lewskiego Jerzego Józefa Szembeka wrócił do diecezji warszawskiej i pracował jako wikariusz w Skierniewicach, Zgierzu i Warszawie, potem jako prefekt szkół w Łowiczu i Warszawie. W latach 1918-1920 był wykładowcą Pisma Świętego Starego Testamentu i historii religii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od 1920 r. przeniósł się do Krakowa na Uniwersytet Jagielloński, gdzie na Wydziale Teologicz­nym wykładał Stary Testament. W 1923 r. został profesorem zwyczaj­nym i pełnił kilka razy funkcję dziekana Wydziału Teologicznego.

Wraz z profesorami Uniwersytetu został aresztowany 6 listopada 1939 r. przez hitlerowców i więziony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen. Z obozu cudem został zwolniony (po interwencji samego papieża Piusa XII) i 9 lutego 1940 r. wrócił do Krakowa. 30 maja 1943 przyjechał do Warszawy i objął probostwo parafii Nawiedzenie NMP na Nowym Mieście. Wykładał prawdopodobnie na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego. Jego nazwisko znajduje się na tablicy pamiątkowej poświęconej pamięci profesorów Uniwersytetu Warszawskiego, którzy zginęli w czasie wojny, umieszczonej na ścianie Wydziału Historycznego na Głównym Dziedzińcu Uniwersytetu. Zginął podczas Powstania Warszawskiego, 31 sierpnia 1944 roku pod gruzami klasztoru Sióstr Sakramentek.

Większość swojego życia ks. Józef Archutowski poświęcił pracy naukowej, przede wszystkim jako nauczyciel akademicki w Lublinie i Krakowie. Ale dydaktyka nie była jedynym polem jego działalności. Sam dokształcał się uczestnicząc (w czasie urlopów) w wykładach w europejskich ośrodkach uniwersyteckich, dwukrotnie odwiedził Ziemię Świętą, aby tam poszerzyć swą wiedzę z archeologii biblijnej. Był także wspaniałym popularyzatorem Pisma Świętego. Jego dorobek w tej dziedzinie zaskakuje różnorodnością.

Ksiądz Józef Archutowski był znanym, wiele publikującym biblistą. W 1920 roku rozpoczął wydawanie serii Sprawy Biblijne, w 1921 r. założył dla alumnów Koło Biblistów na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1937 r. współorgani­zował Zjazd Biblistów Polskich. Z jego inicjatywy wydano pierwszą Polską bibliografię biblijną, a w latach 1937-39 redagował czasopismo Przegląd biblijny.

Pierwszą jego publikacją naukową był Podręcznik do nauki języka hebrajskiego, wielką zasługą było wydanie książki Historia i krytyka tekstu hebrajskiego Starego Testamentu - do dziś podziwianej za solidne opracowanie problematyki odpisów Starego Testamentu i metody badań. Po koniecznych uzupełnieniach podręcznik ten mógłby i dziś służyć studentom biblistyki. Ks. Archutowski podjął także zagadnienia związane z natchnieniem w książeczce O natchnieniu Pisma Świętego, w której przekłada wskazania Leona XIII na język wykładu teologicznego. Poważne miejsce w jego spuściźnie naukowej zajmują pozycje dotyczące archeologii Palestyny oraz Środowiska kulturalnego Bliskiego Wschodu.

Razem z wspomnianą wyżej działalnością inspirującą spotkania biblijne stanowią one dowód wielkiego zaangażowania w popularyzowanie wiedzy biblijnej. Widać to także w statystyce publikacji: jedynie ok. 6% stanowią dzieła ściśle egzegetyczne, 37% prac to recenzje, kilka procent dorobku stanowią prace redukcyjne i nie związane z biblistyką, a ok. 50% publikacji to szeroko pojęta popularyzacja badań Pisma Świętego. Jego wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim były znaczącą częścią wspomnianej popularyzacji. Tematyka ta była przedmiotem spotkań w ramach wykładów uniwersyteckich, ćwiczeń i konwersatoriów, ale także tzw. wykładów publicznych i zajęć proseminaryjnych Oprócz tematów ściśle biblijnych (omówienie poszczególnych grup ksiąg biŹblijnych, tekstów mesjańskich, historii i geografii biblijnej) zajmował się także historią religii (np. religiami ludów semickich, kosmologią starowschodnią).
Życie i działalność ks. Józefa Archutowskiego były zainspirowane osobistym zafascynowaniem tekstem biblijnym.

Opracowano na podstawie książki Anny i Mariana Kurtyczów: Zegrze-Wola Kiełpińska. Dzieje parafii i okolic oraz wykładu ks Piotra Klimka biblijna ks.Józefa Archutowskiego umieszczonego w Warszawskich Studiach Teologicznych XIV/2001, 65-73

Z wikipedii dowiadujemy się dodatkowo, że ks. Józef Archutowski W latach trzydziestych był kuratorem Młodzieży Wszechpolskiej na UJ. a ze strony Uniwersytetu Jagiellońskiego www.uj.edu.pl/.../lista-pamieci o tym że Ks. prof. Józef Archutowski był dziekanem na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, współpracownikiem Komisji Orientalistycznej Polskiej Akademii Umiejętności. Tutaj uzyskujemy potwierdzenie, że wykładał na tajnym Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego, oraz że miejscem jego spoczynku jest cmentarz Powązkowski; mogiła zbiorowa księży emerytów.

Sam moment jego tragicznej śmierci został opisany w dwóch żródłach;

Za zgodą Matki Przełożonej (sióstr Sakramentek), na prośbę dowództwa polskiego, po raz pierwszy od 250 lat otworzono bramy klauzury, by w klasztornych murach dać schronienie rannym żołnierzom. Z niewytłumaczalną wściekłością Niemcy atakowali świątynię, skrzydło po skrzydle miażdżąc pociskami najcięższego kalibru. 31 sierpnia w czwartek 1944 r. - w dzień najpiękniejszy dla każdej Sakramentki - w dzień ustanowienia Eucharystii, jak zwykle o godz. 15.00 siostry odmawiały nieszpory. Mimo krążących samolotów i spadających bomb rozpoczęły Kompletę... I nagle straszny huk... W jednym momencie całe sklepienie kościelne runęło, kryjąc pod gruzami zgromadzone dookoła Najświętszego Sakramentu zakonnice i około 1000 osób cywilnych. W tym samym czasie zawaliły się piwnice klasztorne. Prawie w jednej chwili śmierć męczeńską poniosło 3000 cywilów, 4-ch księży, 35 sióstr - prawie całe Zgromadzenie Sakramentek. http://www.mariateresa.pl/artykuly/dogmat-witych-obcowanie/105-31-sierpien

31 sierpnia 1944 r. o godzinie 15 Zgromadzenie Sióstr Sakramentek rozpoczyna Nieszpory w podziemiach kościoła, gdzie dochodzi warkot niemieckich samolotów. Wszystkim wydaje się, że lecą one tuż nad świątynią i lada chwila rzucą śmiercionośne bomby. Sakramentki modlą się: "Pod cieniem skrzydeł Twoich, osłoń nas, Panie". Potem wołają do Matki Bożej: "Przeto Orędowniczko nasza, one miłosierne oczy ku nam zwróć, a Jezusa po tym wygnaniu racz nam okazać". To przygotowanie do przejścia do wieczności.
Warkot samolotów cichnie. Siostry otaczają tabernakulum, padają na kolana, rozpoczynają adorację Jezusa Eucharystycznego. Nagle rozlega się straszliwy huk i potężny wstrząs. Wszystko ogarniają ciemności. Zapada się sklepienie kościoła. Pod gruzami giną: rozmodlone sakramentki, setki osób świeckich, ks. prof. Józef Archutowski i inni duchowni. http://echo.siedlce.net/index.php?p=21_iid=1452

Jego młodszy brat, męczennik II wojny światowej, błogosławiony ks. Roman Archutowski- rektor Warszawskiego Seminarium Duchownego, został zamordowany w 1944 roku na Majdanku.


 
Wyszukiwarka

Czas ucieka






wieczność czeka

wschód słońca 06:35 UT,
zachód słońca 14:24 UT
okr. zimowy +1h; okr. letni +2h
Dziś jest: 347 dzień i 51 tydzień r.
do końca roku pozostało 18 dni
Imieniny obchodzą:
Łucja, Otylia, Eugeniusz
Twoje IP: 54.221.76.68
jesteś gościem wyświetlono razy obecnie jest gości
© by Marian Kurtycz
Ostatnia aktualizacja strony
28.05.2017
Witryna powstała 1 maja 2011 r. w dniu beatyfikacji Papieża Jana Pawła II